หุ่นยนต์กรีดยาง มาแล้วหรือยัง? เทียบ 7 วิธีเก็บน้ำยางที่โลกกำลังลอง

ตีสองตีสาม คนกรีดยางยังเดินถือไฟฉายเข้าสวนเหมือนสามสิบปีก่อน ส่วนเรื่องคนกรีดหายาก RubNex เล่าไว้แล้วใน ยางแพง แต่สวนจำนวนมากไม่มีคนกรีด รอบนี้มาดูฝั่งเทคโนโลยีกันบ้าง ว่าโลกเขาลองอะไรอยู่

คำถามคือ ทั่วโลกเขาแก้กันยังไง ไล่ดูแล้วแบ่งได้สองสาย สายแรกคือ ให้เครื่องกรีดแทนคน สายที่สองคือ เปลี่ยนวิธีเก็บน้ำยาง ให้ใช้แรงคนน้อยลง ทั้งการเจาะ การกรีดสั้นแล้วใช้แก๊ส และการกรีดห่างขึ้นแล้วใช้ฮอร์โมน

สายที่ 1: เครื่องกรีดแทนคน มี 3 แบบหลัก

แบบที่ 1 หุ่นยนต์เดินในสวน (คันเดียววิ่งหลายต้น)

แบบวิ่งบนราง (งานวิจัยจีน)

หุ่นยนต์ต้นแบบ วิ่งเองในสวนยางจริง ไหหลำ

อีกแบบที่จีนทดลองคือหุ่นยนต์บนรางที่วางไว้หน้าแถวต้นยาง แล้วให้รถรางพาแขนกลไปทีละต้น งานวิจัยชิ้นนี้ทดสอบในสวนยางที่ตานโจว ไหหลำ เมื่อ ม.ค. 2563 [13]

ตัวที่ดังสุดตอนนี้คือของจีน สถาบันวิทยาศาสตร์การเกษตรเขตร้อนจีน (CATAS) ทำร่วมกับบริษัท Automotive Walking Technology (AWT) จากปักกิ่ง ใช้ตีนตะขาบ มีเลเซอร์เรดาร์ช่วยหาทาง กล้องดูความลึกเปลือก แล้วยื่นแขนกลไปกรีด รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยยางของ CATAS บอกซินหัวว่ากรีดได้ 100–120 ต้นต่อชั่วโมง ได้งานราว 80% ของคนกรีด แบตเตอรี่อยู่ได้เกิน 8 ชั่วโมง เปลี่ยนแบตใน 20 วินาที ถ้าผลิตเยอะ ราคาจะต่ำกว่า 1 แสนหยวน (ราว 4.67 แสนบาท) คืนทุนราว 18 เดือนในสวน 50 หมู่ หรือราว 20.8 ไร่ [1]

ส่วนเว็บไซต์ AWT เองเขียนว่าทำมาแล้ว 5 รุ่น ทดสอบในสวน 10 เฮกตาร์มาเกิน 400 วัน กรีดได้ 100–150 ต้นต่อชั่วโมง ได้งาน 90% ของคน และคันเดียวดูแลได้เกิน 4 เฮกตาร์ [2] สองแหล่งนี้ให้ตัวเลขไม่ตรงกัน (80% กับ 90%) และทั้งคู่มาจากฝั่งผู้พัฒนาเอง ยังไม่เจอผลทดสอบจากหน่วยงานอิสระ

แบบที่ 2 เครื่องติดต้น (หนึ่งต้น หนึ่งเครื่อง)

แนวคิดเครื่องติดต้น (ภาพลายเส้น ไม่ใช่ภาพถ่าย)

แบบนี้จีนทำขายมาก่อน เช่น Yunnei ขายเครื่องที่ติดไว้ทุกต้น สั่งงานจากระบบกลาง หน้าขายสินค้าของบริษัทเคลมว่าคุมความลึกได้ 1.2–1.8 มม. กินเปลือกไม่เกิน 2 มม. ต่อรอบ [3] AWT ก็มีเครื่องติดต้นที่ทำกับ CATAS โดยบอกตรง ๆ ว่าตั้งใจแก้ปัญหาเครื่องติดต้นรุ่นก่อน ๆ ที่แพง เสียบ่อย และได้ผลผลิตน้อย [2]

งานวิจัยจีนปี 2568 (ทีมผู้พัฒนาทดสอบเอง) ทำเครื่องติดต้นที่มีกลไกเลียนผิวเปลือก บทคัดย่อรายงานว่าคุมความลึกการกรีดได้ดีขึ้นในการทดสอบภาคสนาม และประเมินว่าคืนทุนใน 2–3 ปี ผู้วิจัยเองบอกว่าแบบนี้เหมาะกับสวนเล็กถึงกลางมากกว่าหุ่นยนต์เดินที่ราคาสูง [4]

ข้อเสียที่เห็นชัดคือ สวนพันต้นก็ต้องใช้เครื่องพันตัว ซึ่งทีมวิจัยไทยก็ยกเรื่องนี้ขึ้นมาเป็นโจทย์ [6]

แบบที่ 3 หุ่นยนต์วิ่งบนสลิง (ของไทย)

ทีม ผศ.ปัญญา เหล่าอนันต์ธนา คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ ทำ Cable Robot โดยมี กยท. สนับสนุน ใช้ต้นยางเป็นเสาขึงสลิง ให้หุ่นยนต์วิ่งไปตามสาย ปรับเอียงได้ถ้าต้นเอียงหรือสวนอยู่บนเนิน ตัวเดียววิ่งได้ทั้งสวน ใช้ไฟจากแบตเตอรี่ เครื่องปั่นไฟ หรือโซลาร์เซลล์ [5][6] กยท. บอกว่ายังต้องวิจัยต่อเพื่อให้ราคาถูกพอที่ชาวสวนจะซื้อไหว [5]

ที่มากราฟ: [1][2][4] · ตัวเลขทั้งหมดเป็นของผู้พัฒนาเอง

สายที่ 2: เปลี่ยนวิธีเก็บ ให้ใช้แรงคนน้อยลง

การเจาะแทนการกรีด

แนวคิดนี้ไม่ใหม่ เริ่มจากงานของ Tupy ปี 2516 ที่ใช้เข็มเจาะเปลือกที่ทาฮอร์โมนไว้ และทำได้เพราะมีเอทีฟอนมาช่วยให้น้ำยางไหล (อ้างในวิทยานิพนธ์ UPM [9]) งานในมาเลเซียกับพันธุ์ RRIM 600 และ PR 261 รายงานว่า ผลผลิตจากการเจาะใกล้เคียงกับการกรีดครึ่งต้นแบบไม่ใช้ฮอร์โมน (ตามบทคัดย่อ [9])

แต่ก็มีจุดที่ต้องระวัง งานวิจัยของสถาบันวิจัยยางมาเลเซีย (RRIM) พบว่าการเจาะต้องใช้แก๊สเอทิลีนเข้มกว่าการกรีดปกติมาก เพราะท่อน้ำยางถูกเปิดน้อย และในต้นยางอ่อน สองปีแรกการกรีดครึ่งต้น 3 วันครั้งแบบเดิมยังได้น้ำยางต่อครั้งมากที่สุด [8] พูดง่าย ๆ คือ เจาะได้ แต่ต้องคุมฮอร์โมนกับสุขภาพต้นให้ดี

กรีดสั้นแล้วใช้แก๊ส (RRIMFLOW, LET, Double Tex)

งานทดลองที่สงขลากับพันธุ์ RRIM 600 กรีดหน้าสั้น 1/8 ต้น 3 วันครั้ง แล้วให้แก๊สเอทิลีน บทคัดย่อรายงานว่าแบบ RRIMFLOW ได้ยางก้อนถ้วยต่อครั้งสูงสุดในทุกแบบที่ทดลอง [7] แต่งานเดียวกันก็พบว่าแบบนี้ได้ DRC ต่ำสุด และต้นโตช้าสุด ผู้วิจัยเองเตือนว่าทดลองแค่ช่วงสั้น ต้องดูระยะยาวก่อน [7]

กรีดห่างขึ้นแล้วใช้ฮอร์โมน (อินเดีย)

กรีดถี่ + เอทีฟอนมาก เสี่ยงหน้ายางแห้ง

ข้อควรระวังของวิธีนี้คือ งานวิจัยปี 2558 พบว่า การกรีดถี่ร่วมกับทาเอทีฟอน ทำให้หน้ายางแห้งเร็วขึ้นในพันธุ์ยางที่สร้างน้ำยางเร็ว [15] สถาบันวิจัยยางอินเดีย (RRII) ทดลองกับพันธุ์ RRII 105 นาน 15 ปีที่เกรละ พบว่ากรีด 3, 4 หรือ 6 วันครั้งแล้วทาเอทีฟอน ได้ผลผลิตสะสมใกล้เคียงกับกรีดวันเว้นวันที่ไม่ใช้ฮอร์โมน แต่จำนวนวันกรีดลดจาก 2,161 วัน เหลือ 1,470, 1,105 และ 766 วัน ใช้แรงคนกรีดน้อยลง 32%, 49% และ 65% ตามลำดับ [10]

กรีดขึ้น (โกตดิวัวร์)

ในสวนรายย่อยทางตะวันออกเฉียงใต้ของโกตดิวัวร์ งานวิจัยในสวนรายย่อยรายงานว่า การกรีดขึ้นบนเปลือกที่ยังไม่เคยกรีด ให้ผลผลิตสูงกว่ากรีดลงบนเปลือกที่งอกใหม่ [11] และอีกงานกับพันธุ์ GT 1 พบว่าเริ่มกรีดขึ้นเร็วขึ้น (ปีที่ 6 แทนปีที่ 10) ได้ผลผลิตเพิ่ม [12]

เทียบกันให้เห็นภาพ

RubNex มองยังไง

ถ้าดูจากข้อมูลทั้งหมด ยังไม่มีวิธีไหนที่ "จบ" แล้ว หุ่นยนต์จีนไปไกลสุดในเรื่องเครื่องจักร แต่ตัวเลขยังเป็นของผู้พัฒนาเอง และราคายังสูงเกินสวนรายย่อยบ้านเรา ส่วนวิธีที่ใช้ได้เลยวันนี้ คือกรีดห่างแล้วใช้ฮอร์โมนแบบอินเดีย ที่งานวิจัย 15 ปีพบว่าลดวันกรีดได้ถึง 65% [10] กับกรีดสั้นใช้แก๊สแบบมาเลเซีย ที่ได้ยางต่อครั้งมากขึ้นแต่ DRC ต่ำลง [7] ทั้งสองแบบต้องดูแลต้นให้ดี ไม่งั้นได้ไม่คุ้มเสีย

สิ่งที่ชาวสวนควรถามก่อนลงเงินกับวิธีใหม่ทุกวิธีมีสามข้อ คือ ต้นทุนต่อไร่เท่าไร ผลผลิตและ DRC ระยะยาวเป็นยังไง และหน้ายางเสียหายแค่ไหน ถ้าผู้ขายตอบสามข้อนี้ด้วยผลทดสอบจริงไม่ได้ ก็ยังไม่ต้องรีบ

หมายเหตุ: รับเน็กซ์ ผู้จัดทำเว็บไซต์นี้ กำลังพัฒนา RubBOT อุปกรณ์เก็บน้ำยางแบบเจาะ ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีที่พูดถึงในบทความนี้ ตอนนี้ยังเป็นต้นแบบ ยังไม่มีผลทดสอบที่เผยแพร่ · บทความนี้ยังไม่ครอบคลุมอินโดนีเซีย ยุโรป ญี่ปุ่น และสิทธิบัตร จะตามต่อในตอนหน้า · ตัวเลขละเอียดจากงานวิจัย [4] [7] [9] [11] [12] ยังเปิดเอกสารฉบับเต็มตรวจไม่ได้ จึงเล่าเฉพาะข้อสรุปตามบทคัดย่อ